AI in de cultuursector: Kunstzinnig boven kunstmatig

Kunstzinnig boven Kunstmatig

Waarom dit advies?

Met het advies Kunstzinnig boven Kunstmatig vraagt de Raad voor Cultuur aandacht voor de ingrijpende invloed van AI op de culturele en creatieve sector. AI biedt nieuwe mogelijkheden voor onder meer creatie, productie, publieksbereik en het stimuleert innovatie, maar tegelijkertijd leven er belangrijke vragen over auteurschap, artistieke autonomie en de waarde van menselijke creativiteit. Volgens de Raad is AI niet alleen een technologische ontwikkeling, maar vooral een culturele ontwikkeling die vraagt om actieve sturing vanuit overheid en sector.
‍
‍Lees het gehele advies op de website van de Raad voor Cultuur.‍

Belangrijkste boodschap

De Raad stelt dat AI voor de culturele sector kansen biedt, maar dat deze kansen alleen maatschappelijk waardevol zijn wanneer menselijke creativiteit centraal blijft staan. De ontwikkeling van AI wordt momenteel grotendeels gedomineerd door een beperkt aantal internationale technologiebedrijven. Hierdoor dreigen publieke waarden, culturele diversiteit en de positie van makers onder druk te komen staan. De Raad pleit daarom voor een waardengedreven benadering van AI, waarin cultuur niet slechts gebruiker is van technologie, maar mede richting geeft aan de ontwikkeling ervan. Een oproep dus aan de cultuursector!

Wat betekent dit voor makers en culturele organisaties?

De 'culturele data' zoals teksten, beelden, muziek en andere creatieve uitingen worden gebruikt om AI te trainen. Veel makers hebben daar geen toestemming voor gegeven en ontvangen hiervoor geen vergoeding. Tegelijkertijd leiden AI-toepassingen in sommige creatieve beroepen tot toenemende concurrentie en druk op inkomsten. Daarom vraagt de Raad aandacht voor een betere bescherming van makers en voor eerlijke afspraken over het gebruik van culturele content in AI-systemen.

Call to action

Maar er is ook een andere kant: ook de cultuursector gebruikt AI. Voor culturele instellingen betekent dit dat zij niet alleen moeten nadenken over de inzet van AI, maar ook over de ethische, juridische en maatschappelijke gevolgen daarvan. AI biedt kansen om processen efficiënter in te richten, nieuwe publieksgroepen te bereiken en innovatieve vormen van programmering en participatie te ontwikkelen. Tegelijkertijd vraagt het om bewust beleid rondom auteursrechten, datagebruik, transparantie en de positie van makers.

Het advies nodigt instellingen uit om niet af te wachten, maar een actieve rol te nemen in de ontwikkeling van AI. Dat betekent investeren in kennisontwikkeling, het opstellen van een eigen AI-visie en het verkennen van samenwerkingen waarin technologische innovatie wordt verbonden aan de maatschappelijke en culturele waarden van de sector.

Kom daarom op 19 oktober naar de THEA!

De Raad voor Cultuur beschouwt AI als een technologie die diep is verweven met cultuur. Juist daarom moet de culturele sector niet alleen reageren op AI, maar mede bepalen hoe deze technologie zich ontwikkelt. Op 19 oktober organiseren we daarom samen met DEN en THEA een congres over de invloed van technologie en AI op kunst- en cultuurorganisaties. De bijeenkomst vindt plaats in Niemeyer, waar wordt gewerkt aan THEA: een nieuwe culturele hotspot waar kunst, technologie en samenleving samenkomen!

Vragen die centraal staan zijn: Welke rol kan de cultuursector spelen in een samenleving waarin technologie en AI steeds meer invloed hebben? Hoe kunnen makers en culturele organisaties bijdragen aan bewustwording, reflectie en nieuwe perspectieven op technologische ontwikkelingen? Maar ook: welke kansen liggen er ten aanzien van tech-toepassingen voor meer efficiency en interactiever publieksbereik?

Na een gezamenlijke opening, keynote en bezoek aan de tentoonstelling kies je een verdiepende werksessie.

Binnenkort verschijnt er meer informatie via de website van Vitaal Gronings cultuurveld!

‍

‍

‍

‍